Tarih Bilimi Nedir 3

Tarih, geçmiş zamanın incelenmesi bilimidir.[2] “Tarih”, geçmiş zamanda olan vakaların incelenmesinin katı sıra, bu olaylarla alakadar bilgilerin keşfi, toplanması, organizasyonu, sunumu ve yorumlanması ile de ilgilenen bir şemsiye terimdir.[3]

İnsan veya sima-dışı nüansı gözetmeksizin, arazi ve saat aralığının kestirildiği bir geçmiş saat dilimde, amil-sonuç ilişkisi kurup, vesika ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir akademik disiplin olan gün, rastgele bir marifet kümesine dahil edilmez; çünkü gün, her alanın güzeşteini inceleyebilecek kadar geniş bir disiplindir. İnsanlık güzeştei kavlükarar konusu başüstüneğunda, gökçe yazının icadından önceki zamanlara “gün öncesi” denir.

Tarihî inceleme, geçmiş zamandaki olaylara ilişikli tüm bilgilerin, vakaların vuku bulmuş olduğu devrin şartları nazar önüne allıkınarak, olabilir başüstüneğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Tarih, yaşanan vakaların bir henüz yaşanabilmesi üzere bir muhtemellık olmadığından natür bilimlerindeki üzere deney ve gözleme dayanamaz.

Tarih sözcüğünün Batı dillerindeki şerik karşıtlığı, Grekçe: ἱστορία, historiá (manaı “soruşturma”) teriminden türemiştir.[4] İyonya lehçesinde bildirme, haber alma vasıtasıyla bilgelik edinme anlamlarında kullanılan lügat, Attika lehçesinde görerek, tanık olarak bilme anlamlarının katı sıra çok henüz geniş bir mana derunğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve hayvan bilgisi ve hatta gittikçe natür bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Edward Carr’ın teşhismıyla gün, “doğrulanmış olgular kümesi”nden sair bir şey değildir.[5]