Duydum Ki Bir Kızın Olmuş 5

Türkü, Türkiye’nin sözlü geleneğinde, bir ezgi ile söylenen yaratma şiirlerinin her çeşidine maruz ad. Türkü sözcüğü, Türk adının sonuna, taalluk eki olan “î” ekinin getirilmesiyle ortaya çıkmıştır. “Türkî”, Türk ile müteallik ve Türk’e özgü manaında da kullanılır.

Türkü, kendine özgü ve belirli bir ezgi ile söylenen, hece ölçüsüyle tasarlan ve giderek anonimleşen bir nazım biçimidir. Türküler temel dörtlüklerle, onu izleyen nakaratlardan oluşur. Türkülerdeki dörtlüklere (üçlük yahut ikilik de mümkün) “bent” adı verilir. Nakaratlar ise yaratma dilinde “bağlama” ve “kavuştak” olarak adlandırılır. Kavuştaklar her ezgiden sonrasında yeniden edilen ikilik (evet da daha çok) dizelerdir.

Türkünün belirli bir şekli yoktur. Bir koşma, bir semai, bir destan evet da rastgele bir yaratma şiiri türkü ezgisiyle söylendiğinde türkü olur. Bu yüzden türkü tipinin en açık özelliği melodisidir. Türküler hece ölçüsünün her lakırtııbıyla söylenir. şu demek oluyor ki hece sayısı bakımından bir sınırlama gerçekleşemez.

Türkülerin büyük çoğunluğu anonimdir evet da ağızdan ağza söylenirken söyleyeni kaybolmuştur. Türküler bu şekilde yaratmaın dünyalıkı olurlar ve yaratmaın her kesimine hitap fail sanat erilar aracılığıyla albümlerde, konserlerde ve canlı performanslarda kullanılan münteşir bir musiki türüdür. Türküler çoğu kere, bir doğa fenomenı evet da bir kahramanlık karşıtsında doğar ve yayılırlar. Türküler, doğdukları bölgenin özelliklerini koruyamazlar. Taşındıkları bölgelerde kişilerin, arsa adlarının, hatta mevzuların dahi değiştiği görüldüğü bağırsakin, nerede doğduklarını saptamak sarpleşir.

Mahmut Ragıp Gazimihal, ezgilere bakarak usulsüz ve usullü türküler olarak dü fark yapar. Usulsüz olanlar; divan, bozlak, koşma, hoyrat ve Çukurova’yı bağırsakine kayran uzun havalardır. Usullü olan türküler grubunda ise çoğunlukla mandepsi havaları arsa alır ki bunlara Konya’da oturak havası, Şanlıurfa’da münkesir atmosfer adı verilmektedir.

Türklerde aksiyonlenen konulara bakarak de sınıflama yapan yazarlar vardır. Mevzularına bakarak türküler:

Ninniler
Çocuk türküleri
Huy türküleri
Aşk türküleri
Kahramanlık ve askeriye türküleri
Merasim türküleri
İş türküleri
Karşılıklı türküleri
Ölüm türküleri (Ağıt)
Düzen türküleri
Karakter ve efsanevi türküleri
Zeybek ve derebeyi türküleri
Cinayetler ve çığlıkklı olaylarla alakalı türküleri
Güldürücü türküleri