Duydum Ki Bir Kızın Olmuş 2

Türkü, Türkiye’nin sözlü geleneğinde, bir ezgi ile söylenen enam şiirlerinin her çeşidine maruz ad. Türkü sözcüğü, Türk adının sonuna, ilişik eki olan “î” ekinin getirilmesiyle ortaya çıkmıştır. “Türkî”, Türk ile ait ve Türk’e özgü mazmunında da kullanılır.

Türkü, kendine özgü ve muayyen bir ezgi ile söylenen, hece ölçüsüyle yazılan ve giderek anonimleneşelendiren bir nazım biçimidir. Türküler anne kuartetklerle, onu izleyen nakaratlardan oluşur. Türkülerdeki kuartetklere (üçlük veya ikilik bile olur) “bent” adı verilir. Nakaratlar ise enam dilinde “bağlama” ve “kavuştak” olarak adlandırılır. Kavuştaklar her ezgiden sonra gene edilen ikilik (ya da elan çok) dizelerdir.

Türkünün muayyen bir şekli yoktur. Bir koşma, bir semai, bir destan ya da rastgele bir enam şiiri türkü ezgisiyle söylendiğinde türkü evet. Bu yüzden türkü tipinin en besbelli özelliği melodisidir. Türküler hece ölçüsünün her lafıbıyla söylenir. şu demek oluyor ki hece adetsı bakımından bir sınırlama gayrimümkün.

Türkülerin kocaman çoğunluğu anonimdir ya da ağızdan ağza söylenirken söyleyeni kaybolmuşdolaşma. Türküler bu şekilde enamın finansı olurlar ve enamın her kesimine hitap eden sanatkârlar aracılığıyla albümlerde, konserlerde ve canlı performanslarda kullanılan yaygın bir musiki türüdür. Türküler çoğu nöbet, bir tabiat fenomenı ya da bir kahramanlık önsında doğar ve yayılırlar. Türküler, doğdukları bölgenin özelliklerini koruyamazlar. Taşındıkları bölgelerde kişilerin, belde adlarının, hatta mevzuların dahi değişmiş olduğu görüldüğü için, nerede doğduklarını saptamak güçleşir.

Mahmut Ragıp Gazimihal, ezgilere için usulsüz ve usullü türküler olarak dü alt bölüm yapar. Usulsüz olanlar; divan, bozlak, koşma, hoyrat ve Çukurova’yı içine düzlük uzun havalardır. Usullü olan türküler grubunda ise çoklukla düzen havaları belde aldatmaır ki bunlara Konya’da oturak havası, Şanlıurfa’da gücenmiş hava adı verilmektedir.

Türklerde sorunlenen konulara için bile sınıflama karşılayıcı yazarlar vardır. Mevzularına için türküler:

Ninniler
Çocuk türküleri
Tabiat türküleri
Aşk türküleri
Kahramanlık ve askerlik hizmeti türküleri
Tören türküleri
İş türküleri
Karşıtlıklı türküleri
Ölüm türküleri (Ağıt)
Kaşkariko türküleri
Karakter ve hayvan türküleri
Efe ve derebeyi türküleri
Cinayetler ve biberliklı olaylarla alakalı türküleri
Güldürücü türküleri